
Nikola Tesla was een Servisch-Amerikaans uitvinder, elektrotechnicus en natuurkundige. Hij wordt alom beschouwd als een van de grootste ingenieurs en uitvinders aller tijden. Hij is onder meer de bedenker van de elektromotor en de wisselstroomgenerator, ontdekte het principe van radiotransmissie en legde de basis voor de TL-lamp. Volgens de ideeën van Tesla zou het mogelijk zijn oneindige hoeveelheden elektrische energie op te wekken uit de ether. Hij heeft dit idee – mogelijk door doelbewuste tegenwerking – echter nooit kunnen bewijzen.
Hoewel Tesla een grote impact heeft op ons dagelijks leven anno 2012, is hij bij velen onbekend. Voor uitgever Frontier Publishing reden genoeg om deze grootheid aan de vergetelheid te ontrukken door het uitgeven van de vertaalde autobiografie met als ondertitel “De wereld is van mij”. Het boek is gebaseerd op een aantal artikelen van Tesla’s hand die in 1919 verschenen in het Amerikaanse tijdschrift ‘Electrical Experimenter’.
Frontier Publishing beschrijft de doelstelling van dit boek als volgt :
“Met het uitgeven van dit boek willen we de ondergewaardeerde uitvinder Nikola Tesla eren en zijn uitvindingen verder onder de aandacht brengen. Tesla voert in dit boek grotendeels zelf het woord, zodat de lezer een reis terug maakt in de tijd en kan invoelen hoe Tesla tot zijn creativiteit is kunnen komen.”
Mijn verwachtingen aangaande dit boek waren hooggespannen. Ik keek uit naar de beschrijving van de uitvindingen en was nieuwsgierig naar de globale werking ervan. Ook de strijd die Tesla heeft gevoerd met de gevestigde orde leek mij een boeiend thema dat navenant leesmateriaal zou kunnen opleveren.
Helaas heeft het boek de verwachtingen niet waargemaakt. De opmaak is prima, de tekst is ruimschoots gelardeerd met afbeeldingen en ook de 2-koloms indeling maakt het tot een uitnodigend boek. De inleiding door Eric Jolms is goed leesbaar en informatief. Tot zover het goede nieuws.
De vertaalde artikelen zijn helaas van bedenkelijke kwaliteit. Niet alleen maakt vertaler Yen Chi Lai (zou het in de naam zitten?) ergerlijk veel spatiëringsfouten zoals ‘wisselstroom transmissie’ en ‘inductie spoel’, ook de kwaliteit van de vertaling is onder de maat. Ik vermoed dat de oorzaak een gebrek aan domeinkennis is, waardoor de meer technische gedeeltes volkomen onleesbaar zijn. Bijvoorbeeld: “Wanneer ik verlangde om de oorsprong van de verzonden impulsen vast te stellen, werd elk diagonaal gesitueerd paar in series met een primaire spoel geplaatst om de meldlijn te dynamiseren”. Zo’n zin zegt niets en is waarschijnlijk een-op-een overgezet (vertalen durf ik het niet te noemen) uit het Engels.
De overzetting uit het Engels is sowieso bij tijden nogal letterlijk. Het veelvuldig gebruik van bijv. ‘applicatie van’ in plaats van ‘toepassing van’ maakt het allemaal niet helderder.
Zijn bovenstaande onvolkomenheden al bijzonder ergerlijk, vervelender wordt het als de betekenis van een zin voor meerdere uitleggen vatbaar is. Ik geef weer een voorbeeld. “Recentelijk is de progressie van wetenschappelijk onderzoek op dit gebied dusdanig dat er geen ruimte voor twijfel bestaat over de vele werken die hierover zijn gepubliceerd.” Gaat het over de inhoud van die werken of wellicht over het aantal? Wie het weet mag het zeggen.
Al met al heb ik mij door het boek heen moeten worstelen. Soms schemert door de vertaling heen wel iets van de achterliggende gedachten, maar doorgaans blijft de feitelijke betekenis verborgen.
Is het boekje daarmee een miskoop? Die conclusie zou ik niet direct willen trekken maar 22 euro is voor deze kwaliteit wel fors aan de prijs. Een hertaling in goed hedendaags Nederlands was dit bedrag zeker wel waard was geweest, maar daarvoor heeft de vertaler denk ik meer kennis nodig van het technische domein en zal zich ook meer bewust moeten zijn dat een tekst uit 1919 niet zomaar een-op-een overgezet kan worden. De doelstelling die men voor ogen had met deze uitgifte is wat mij betreft dan ook niet gehaald.
Dit alles neemt niet weg dat de moeite die Frontier Publishing neemt om dit boek uit te geven zeker toegejuicht moet worden. Tesla was een bijzonder mens en het is fascinerend de vooruitziende blik van deze man (voorzover leesbaar) op te merken. Zijn ideeën bieden zeker perspectief op een wereld van meer gelijkheid en broederschap.
Nu maar op zoek naar de tekst uit de originele uitgifte…